Öğretmenliğe adım atmak, sadece bir sınıfın kapısından içeri girmek değildir; aynı zamanda kamu hizmetiyle ilgili çok katmanlı bir yönetmelik ekosistemine ve bu ekosistemin ruhunu oluşturan etik ilkelere girmektir. Günlük pratikte ders planı yazmaktan ölçme-değerlendirme yapmaya, okul-aile iş birliğinden veri gizliliğine kadar pek çok adım, net kurallara ve örtük etik beklentilere bağlıdır. İşte tam bu nedenle, pedagojik formasyon programları “mevzuat okuryazarlığı ve sınıf içi uyum” konusunda hız kazandırırken; tezsiz yüksek lisans (YL) ise öğretmeni etik modüller, araştırma yöntemleri, kanıta dayalı uygulama ve mesleki muhakeme ile derinleştirir.
Bu makale, formasyonun yönetmeliklere uyum kapasitesini ve tezsiz YL’nin etik modüllerdeki fark yaratmapotansiyelini yan yana koyuyor. Amacımız, yalnızca tanım yapmak değil; vaka analizleri, örnek senaryolar ve uygulamalı çözümler üzerinden “öğretmen bireysel karar verirken hangi ilke ve kurallara yaslanmalı?” sorusuna sahici yanıtlar üretmek. Yazı boyunca, mevzuat okuryazarlığını günlük pratiğe tercüme eden basit ama güçlü rutinler, etik ikilemlerde dengeleyici düşünme yolları, veri/izin/onam gibi teknik konularda somut davranış önerileri bulacaksınız.
1) Yönetmelik ekosistemi: Öğretmenin çalıştığı zemin nasıl şekilleniyor?
Öğretmenlik, kamu hizmeti niteliği taşıyan bir meslektir; dolayısıyla çerçeve mevzuatlar (öğretmenlik mesleğiyle ilgili kanunlar, yönetmelikler, yönergeler), Talim ve Terbiye Kurulu kararları (program/alan eşleştirmeleri, kazanımlar), MEB genelgeleri, okulun iç politika metinleri ve yerel idarenin uygulama esasları güncel pratikte belirleyicidir. Bu ekosistem, öğretmenin ders saatinden sınav uygulamasına, nöbetinden veli görüşmesine kadar uzanan her adımını hesap verilebilir ve öngörülebilir kılar.
Uygulamalı örnek: Okulunuzun “Sınav Uygulama Yönergesi” (kurallar, teslim saatleri, itiraz süreçleri) ve “Veri Koruma Politikası” (öğrenci verisi, fotoğraf/ video kullanımı, bulut depolama izinleri) varsa, her dönem başı bu metinleri öğretmen odasında 15 dakikalık brifing ile hatırlatmak, tüm zümrenin aynı dili konuşmasını sağlar.
2) Formasyon programı ve “mevzuat uyumu” kazanımı: Hızlı adaptasyonun anatomisi
Formasyon, öğretmeni kısa zamanda sınıfa hazırlar. Bunun bir ayağı sınıf yönetimi, ölçme-değerlendirme, öğretim ilke ve yöntemleri gibi standart pedagoji dersleri; diğer ayağı ise mevzuata-hızlı-uyumu mümkün kılan uygulama ağırlıklıiçeriklerdir. Staj, ders gözlemi, mikro öğretim, rapor yazımı ve refleksiyon, öğretmenin okulun işleyen prosedürlerineçabuk entegre olmasını sağlar.
Vaka: Staj okulunda deneme sınavı uygulayan bir formasyon öğrencisi, sınav salon listelerini yönergeye göre kontrol eder, süreyi tahtaya yazar, ek süre gerektiren öğrencilerin planını sınavdan önce idareyle teyit eder. Dönem sonunda refleksiyon raporunda “uygulama yönergesi—saha pratiği” uyumunu, küçük aksaklıklar ve çözümleriyle birlikte analiz eder. Bu, formasyonun “kurala dayalı hızlı uyum” gücünü somutlaştırır.
3) Tezsiz YL’de etik modüller: Prensipten pratiğe giden köprü
Tezsiz YL’nin en büyük farkı, etik modüller ve araştırma okuryazarlığı ile öğretmeni muhakeme yeteneği açısından büyütmesidir. Bu modüller tipik olarak:
-
Araştırma ve yayın etiği: İntihalden kaçınma, kaynak gösterme, ortak yazarlık ilkeleri.
-
İnsan katılımcılarla çalışma: Onam süreçleri, anket/gözlemde mahremiyet ve zarar vermeme.
-
Veri koruma ve gizlilik: Kişisel verinin işlenmesi, anonimleştirme, saklama süresi.
-
Sınıf temelli eylem araştırmaları: Müdahale çalışmalarında risk-minimizasyonu ve yarar-maliyet dengesi.
Uygulamalı örnek: Öğretmen, okuma motivasyonu programı geliştirmek için sınıfta mini bir eylem araştırması planlar. Tezsiz YL etik modülü sayesinde velilere aydınlatılmış onam metni gönderir, öğrenci kimliklerini kodlar, sonuç raporunda kişisel veri ifşası yapmaz.
4) Mevzuat okuryazarlığı için pratik bir çerçeve: S.A.D.E. yöntemi
Mevzuatı raflardan çıkarıp sınıfın içine taşımak için dört adımlı bir rutin öneri:
-
Saptama: Bu haftaki süreçlerimde (sınav, kulüp, gezi, veri girişi) hangi mevzuat devrede?
-
Anlamlandırma: Metinde kritik kavramlar neyi ifade ediyor (ör. “kişisel veri”, “özel nitelikli veri”, “onam”)?
-
Doğrulama: Okul içi prosedürlerle çelişen bir durum var mı? Gerekirse idare/zümre ile hizala.
-
Eylem: Dersi, ölçmeyi, veli bilgilendirmesini ve arşivlemeyi bu çerçeveye göre uygula.
Kısa senaryo: Gezi planı yapılacak. Öğretmen S.A.D.E. ile ilerler: ilgili yönergeyi saptar, veli izin formunu anlamlandırır, izin formunun güncel şablonunu doğrular, geziden önce risk değerlendirmesi ve acil durum numaralarını eyleme döker.
5) Sınıf içi güvenlik, eşitlik ve kapsayıcılık: Mevzuatın sahadaki yüzü
İster devlet ister özel okul olsun, öğretmenin birincil yükümlülüğü güvenli öğrenme ortamı yaratmaktır. Bu, ayrımcılıktan kaçınma, makul uyarlama (özel gereksinimli öğrenciler için), zorbalığa karşı aktif önlem ve acil durum prosedürlerinin bilinmesini gerektirir.
Uygulama: Öğretmen her dönemin başında acil toplanma planını öğrencilerle prova eder; özel gereksinimli öğrencilerin oturma düzeni ve malzeme erişimi için makul uyarlamaları derse başlamadan planlar; sınıf kurallarını kapsayıcılık ve saygı ilkeleri üzerine birlikte yazar.
6) Ölçme-değerlendirmede mevzuat uyumu: Şeffaflık, standardizasyon, itiraz hakkı
Notlandırma dönemlerinde puanlama şeffaflığı ve itiraz mekanizması öne çıkar. Formasyon, açık rubrik yazmayı ve kanıt temelli değerlendirmeyi öğretir; tezsiz YL ise ölçmenin geçerlik–güvenirlik tartışmalarını güncel literatürle ilişkilendirmeyi mümkün kılar.
Vaka: Yazılı sınav sonrası iki veli notlara itiraz eder. Öğretmen rubriği paylaşır, öğrencinin sınav kâğıdındaki işaretlemeleri rubriğe göre açıklar. Bu süreç, mevzuatın öngördüğü eşitlik ve hesap verilebilirlik ilkesine uygun yürütülür; etik açıdan “öğrencinin iyi olma hâli” gözetilir, öğrencinin yanında etiketleyici dil kullanılmaz.
7) Disiplin, rehberlik ve hak temelli yaklaşım: Çelişkiyi uzlaşmaya dönüştürmek
Mevzuat, disiplin süreçlerinde kademelilik ve eğitici yaklaşım ilkelerini içerir; rehberlik servisiyle iş birliği bu nedenle kritik önemdedir. Tezsiz YL’nin etik modülleri, yaptırım—rehabilitasyon dengesinde hak temelli dil kullanmayı güçlendirir.
Kısa senaryo: Sınıfta uygunsuz dil kullanan öğrencinin velisine “ceza” yerine onarım odaklı bir planla gidilir: öğrenciyle duygu düzenleme görüşmesi, sınıfla birlikte saygı sözleşmesinin güncellenmesi, velinin sürece iş birliği içinde davet edilmesi. Mevzuata uyum, etik yaklaşım ve pedagojik amaç aynı hizada kalır.
8) Araştırma etiği ve eylem araştırması: Okulda veri toplarken çizgi nerededir?
Tezsiz YL programlarında, eylem araştırması ve sınıf temelli veri toplama süreçlerinde zarar vermeme, yararlılık, özerklik, adil olma ilkeleri vurgulanır. Veliden/öğrenciden aydınlatılmış onam almanın çerçevesi, verinin anonimleştirilmesi, saklanma süresi ve paylaşım koşulları netleştirilir.
Uygulama: Öğretmen, okuduğunu anlama düzeyini ölçmek için sınıf içi kısa bir ölçek uygular. Ölçeğin kitapçığındaki kullanım iznini kontrol eder, verileri kodlar (Ö1, Ö2, …), ham veriyi şifreli dosyada saklar, raporu paylaşırken kimlik çıkarımı mümkün olmayacak biçimde örnek alıntılar verir.
9) Akademik dürüstlük: İntihalden kaçınma ve atıf alışkanlığı
Tezsiz YL’de etik modüller, öğretmenin atıf kültürünü ve akademik dürüstlük bilincini kalıcılaştırır. Sınıfta kullanılan sunumlar, fotokopiler, dijital içerikler ve hatta ödev yönergeleri için bile kaynakça alışkanlığı geliştirilir.
Vaka: Öğretmen, “İklim ve Enerji” ünitesinde kullandığı grafikleri açık lisanslı bir kaynaktan edinir, lisans koşullarını derste kısaca anlatır, sunum slaytlarının sonuna “Kaynakça” ekler. Öğrenciler, projelerinde aynı pratiği tekrarlar; böylece dürüstlük görünür davranış hâline gelir.
10) Veri gizliliği ve kişisel verilerin korunması: “Sakla, sınırlı paylaş, anonimleştir”
Okul, yüksek yoğunlukta kişisel veri barındıran bir ortamdır. Öğrenci fotoğrafları, sınav sonuçları, sağlık bilgileri gibi alanlar özel dikkat ister. Mevzuat uyumu için temel ilkeler: amaçla sınırlılık (gereksiz veri toplama), veri minimizasyonu, erişim kontrolü, anonimleştirme ve silme/ imha politikalarıdır.
Uygulama: Kulüp afişi için fotoğraf kullanacaksanız, daha önce alınan genel fotoğraf izinlerini kontrol edin; gerekirse veliye kısa bir bilgilendirme notu gönderin. Ekran görüntülerinde öğrenci adlarını blur ile kapatın; puan listelerini gizlilikilkesiyle paylaşın.
11) Dijital araçlar, telif ve yapay zekâ: Teknolojiyle etik mesafe
Uzaktan eğitim platformları, bulut sürücüler, yapay zekâ destekli yazma araçları… Hepsi faydalı; ama hepsi etik risktaşır. Öğretmenin rehberliği şunları kapsamalı:
-
Yapay zekâ araçlarıyla üretilen metinlerde özgünlük ve atıf standardı.
-
Bulut paylaşımlarında erişim yetkileri ve paylaşım süreleri.
-
Dijital içeriklerin telif statüsü ve adil kullanım mantığı.
Kısa senaryo: Öğrenciler kompozisyonu yapay zekâ ile yazıp teslim ediyor. Öğretmen, ödev yönergesine “üretim süreci şeffaflığı” maddesi ekler: kullanılan araç, komut ve deneme sayısı açıklanır; öğrenci kendi muhakemesini paragraflar hâlinde raporlar. Notlandırma, sadece ürüne değil düşünme sürecine de bakar.
12) Sosyal medya, okul itibarı ve mesleki sınırlar
Mevzuat, öğretmenin tarafsızlık, saygınlık ve gizlilik ilkelerini sosyal medya dahil her yerde korumasını bekler. Okul ve öğrenci bilgilerini içeren paylaşımlar, izin ve anonimlik sınırlarına takılır; öğretmenin özel hesabı bile meslek etiğinden muaf değildir.
Uygulama: Okul etkinliklerinden görseller paylaşılacaksa; veli izinleri, öğrenci yüzlerinin görünürlüğü, isim etiketleri, konum bilgilerinin açık edilmesi gibi riskler kontrol edilir. Mesajlaşma gruplarında mesai saatleri dışında öğrenciyle bire bir iletişim sınırlandırılır; profesyonel dil kullanılır.
13) Veli iletişimi: Bilgilendirme, onam ve ortak dil
Formasyon, veli toplantısı ve bire bir görüşmelerde etkin iletişim ve duygu düzenleme temelli pratikler kazandırır. Tezsiz YL, bu iletişimi etik çerçeve ve kanıta dayalı argümanlarla zenginleştirir.
Vaka: Öğrencinin öğrenme güçlüğü şüphesi var. Öğretmen veliye, etik ve hukuki sınırlar içinde gözlem bulgularını sunar, yargılayıcı dil kullanmadan birlikte çözüm arar: rehberlik servisine yönlendirme, değerlendirme randevusu, evde destek rutinleri. Onam ve gizlilik, görüşmenin merkezinde yer alır.
14) Etik ikilemler: Denge bulma sanatı (tablosuz çözümleme)
Etik ikilemler çoğu zaman iki iyi ilke arasında seçim yapmayı gerektirir: adalet (herkese aynı) ile eşitlik (herkesin ihtiyacına göre) gibi. Öğretmen şu soruları sorabilir:
-
Bu karar kime nasıl etki edecek?
-
Zarar vermeme ilkesine uygun mu?
-
Mahremiyet ve saygınlık korunuyor mu?
-
Yarın aynı durumda başka bir öğrenci için tutarlılığımı koruyabilir miyim?
Örnek ikilem: Süre uzatımı gerektiren bir öğrenci var; diğerleri “ayrımcılık” sanabilir. Çözüm: Veli/rehberlik iş birliğiyle makul uyarlama ilkesini şeffaf ama mahremiyeti koruyarak uygular, sınıfa “her öğrencinin ihtiyacı farklıdır” mesajını pedagojik dille verir.
15) Okul-içi politika geliştirme atölyesi: Öğretmenler için etik–mevzuat sprinti
Bir cuma öğleden sonrasını mikro politika geliştirme atölyesine ayırmak; okulun veri, sınav, sosyal medya ve gezi prosedürlerini 3 sayfalık basit rehberlere dönüştürmek harikalar yaratır. Her rehberde: amaç, kapsam, rol ve sorumluluklar, adımlar, örnek senaryolar, iletişim kişileri yer alır.
Uygulama: “Sosyal Medya Rehberi—Öğrenci Fotoğrafları” adlı mikro dokümanda, onam, bulanıklaştırma, etiketleme, paylaşım süresi ve kaldırma prosedürü açıkça yazılır.
16) Kariyer gelişimi ve etik farkındalık: Sertifikadan mizaca
Tezsiz YL’nin etik modülleri, öğretmenin mesleki mizacını dönüştürür: yalnızca “ne yapmalıyım?” değil, “neden böyle yapmalıyım?” sorusuna da güçlü cevaplar üretir. Formasyonla kazanılan hız ve uyum, tezsiz YL’nin kanıt, gerekçe, yansıtma kültürüyle derinleşir.
Vaka: Yeni başlayan öğretmen, sene sonunda eylem araştırmasını zümre toplantısında sunar; veriye dayalı iyileştirme önerileri getirir. Bu görünürlük, mesleki itibarını artırır ve okul içinde liderlik görevleri için kapı aralar.
17) Ölçme-değerlendirme etiği: Not değil, öğrenme lehine adalet
Etik ölçme; içerik uyumu, şeffaf puanlama, itiraz hakkı ve geri bildirim kalitesi üzerine kurulur. Tezsiz YL’de, ölçmenin psikometrik boyutu ve önyargı kaynakları tartışılır; formasyondaki pratik becerilerle birleşince, notun öğrenmeyi teşvik eden bir araca dönüşmesi kolaylaşır.
Uygulama: Öğretmen, sınavdan önce örnek soru ve örnek puanlama paylaşır; sınavdan sonra öğrencinin kâğıdına gelişim odaklı notlar düşer; zayıf–orta–güçlü örnek cevapları sınıfla analiz eder.
18) Kapsayıcı eğitim: Mevzuat–etik köprüsünün kalbi
Kapsayıcı eğitim, yalnızca özel gereksinimi olan öğrencileri değil; dil, sosyoekonomik durum, göç, kültürel farklılık, cinsiyet gibi pek çok farklılığı kapsar. Mevzuat, fırsat eşitliği ve ayrımcılık yasağı ilkeleriyle çerçeve sağlar; etik, bu çerçevenin sınıfta saygı kültürüne dönüşmesini mümkün kılar.
Uygulama: Öğretmen farklılaştırılmış görevler, esnek teslim tarihleri, çeşitlendirilmiş kaynaklar sunar; değerlendirmede aynı çıktıyı farklı yollarla göstermeye izin verir.
19) Çatışma çözümü: Hakem değil, kolaylaştırıcı
Öğretmen–veli–öğrenci üçgeninde zaman zaman gerginlik kaçınılmazdır. Mevzuat, itiraz ve başvuru yollarını belirler; etik ise iletişim tonunu ayarlar. Sakin kalma, aktif dinleme, ortak çıkarı hatırlatma ve çözüm odaklı seçenekler sunma, çatışmayı öğrenmeye çevirir.
Vaka: Proje notuna itiraz eden veliyle görüşmede öğretmen, rubriği ve örnek cevapları paylaşır; öğrencinin bir üst performans düzeyine geçmesi için somut adımlar gösterir. Süreç kayıt altına alınır; şeffaflık korunur.
20) Sonuç: Hız + Derinlik = Güvenli, etik ve etkili öğretmenlik
Formasyon, öğretmene hızlı adaptasyon ve işleyen okul makinesine güvenle eklemlenme gücü verir; yönetmeliklerin dilini sınıfın diline çevirir. Tezsiz YL ise bu zemini etik modüller, araştırma okuryazarlığı ve kanıt temelli muhakemeile kalınlaştırır. Birinde “nasıl”, diğerinde “neden” sorusu öne çıkar.
Gerçek fark, bu iki hattın aynı kişide birleşmesiyle doğar: Mevzuatı bilen ama onu ezbere uygulamayan, etik ilkeleri savunan ama pratiği ihmal etmeyen, veriyi toplayan ama mahremiyeti koruyan, not veren ama öğrenmeyi merkeze alan öğretmen… Sınıf kapısından içeri giren böyle bir öğretmen, yalnızca kurallara uyan biri değildir; kuralları anlamlandırıp öğrencinin iyiliği için kullanan bir profesyoneldir.
Yarın sabah derse girmeden önce üç basit adım:
-
O günkü işlemleriniz için hangi yönetmelik ve yönerge devrede, not alın.
-
Öğrencilerinize ve velinize dokunan süreçlerde etik ilkeleri (zarar vermeme, saygı, adalet, mahremiyet) hatırlayın.
-
En küçük sınıf içi değişikliği bile kanıtla besleyin ve kısaca yazılı kayda alın.
Bu üç adım, formasyonla gelen hız ile tezsiz YL’nin getirdiği derinliği tek çizgide buluşturur; öğretmenliği güvenli, etik ve etkili bir zemine taşır.
Eğitimde Niteliği ve Başarıyı Hedefleyen Yenilikçi Çözümler
Eğitim alanında öncü olmak ve geleceğin başarılı öğretmenlerini yetiştirmek için Formasyon Sistemi olarak faaliyet gösteriyoruz. Öğretmen adayları ve eğitimcilerin ihtiyaçlarını en iyi şekilde karşılayan, özgün ve özelleştirilmiş formasyon çözümleri sunarak eğitim dünyasında fark yaratıyoruz.
Hizmetlerimiz
Formasyon Literatür Taraması: Eğitim alanındaki en güncel ve etkili literatürü araştırarak, öğretmen adaylarınıza ve eğitimcilerinize bilgi dağarcığını genişletmeleri için rehberlik ediyoruz.
Formasyon Ödevi Yaptırma: Öğretmen adayları için özelleştirilmiş, etkili ve öğretici ödevler hazırlayarak öğrenme süreçlerini destekliyoruz.
Formasyon Analizi Yaptırma: Eğitimciler ve öğretmen adayları için performans analizleri gerçekleştirerek, güçlü yönlerini belirlemelerine ve gelişim alanlarını keşfetmelerine yardımcı oluyoruz.
Formasyon Araştırması Yaptırma: Eğitim alanında araştırma yapmak isteyenlere yönelik nitelikli ve kapsamlı araştırmalar gerçekleştirerek, eğitim dünyasına katkı sağlıyoruz.
Formasyon Makale Ödevi Yaptırma: Eğitimcilerin ve öğretmen adaylarının akademik düzeyde yazılarını destekleyerek, bilgi birikimlerini daha ileri seviyeye taşımalarına yardımcı oluyoruz.
Formasyon Dergi Makalesi Yaptırma: Eğitim alanında yayın yapmak isteyenlere, etkili ve nitelikli dergi makaleleri hazırlamada uzman desteği sunuyoruz.
Formasyon Sunum Ödevi Yaptırma: Eğitimciler ve öğretmen adayları için etkili sunum ödevleri tasarlayarak, kendilerini sözlü iletişimde geliştirmelerine katkı sağlıyoruz.
Neden Formasyon Sistemi?
Alanında Uzman Eğitim Kadrosu: Formasyon Sistemi olarak, alanında uzman ve deneyimli eğitmenlerimizle her adımda size rehberlik ediyoruz.
Özelleştirilmiş Çözümler: Eğitim ihtiyaçlarınızı dikkate alarak özelleştirilmiş çözümler sunuyoruz, böylece tam olarak istediğiniz sonuçlara ulaşmanızı sağlıyoruz.
Güvenilir ve Kaliteli Hizmet: Yılların deneyimine dayanan güvenilirlik ve kalite anlayışımızla, öğrencilerimize ve eğitimcilere en iyi hizmeti sunuyoruz.
Sürekli Destek: Eğitim süreciniz boyunca sürekli destek sağlayarak, her türlü sorununuzda yanınızda oluyoruz.
“formasyon.yaptirma.com.tr” ailesi olarak size her konuda destek sunabiliriz. Tek yapmanız gereken iletişim adreslerimizden bizlere ulaşmak!
Tüm alanlara özgü, formasyon literatür taraması yaptırma, formasyon ödevi yaptırma, formasyon analizi yaptırma, formasyon araştırması yaptırma, formasyon makale ödevi yaptırma, formasyon dergi makalesi yaptırma, formasyon sunum ödevi yaptırma çalışmaları yapmaktayız.
